Figuur 1: Een hovenier werkt met veel verschillende gereedschappen. Veel mensen hebben thuis ook enkele van die gereedschappen.

Verschillende soorten tuingereedschap
Wanneer iemand je vraagt een schop of een
hark te pakken, dan weet je vast wel hoe die
eruit ziet. Maar weet je ook dat er veel
verschillende schoppen en harken zijn? Als
hovenier werk je met verschillende soorten
tuingereedschap. Als je weet wat de
verschillen ertussen zijn en waar je op moet 
letten tijdens het gebruik en onderhoud, kun
je zelf het juiste gereedschap gebruiken.
Wat weet ik al?
•	Welke tuingereedschappen heb je thuis?
•	Welke tuingereedschappen ken je?
•	Met welk tuingereedschap werk jij wel eens?
•	Wat doe jij met tuingereedschap nadat je het gebruikt hebt?
Gereedschap
Gereedschap is een naam voor spullen die je nodig hebt om iets te maken of te doen. Een hamer is bijvoorbeeld een gereedschap om ergens een spijker in te slaan. Als hovenier doe je veel verschillende werkzaamheden. Je gebruikt daarvoor twee soorten gereedschappen: handgereedschappen en mechanische gereedschappen. Handgereedschap is gereedschap dat je met lichaamskracht gebruikt, zoals een schop of een snoeischaar. Mechanisch1 gereedschap is gereedschap met een motor, zoals een motorkettingzaag. Voor al het gereedschap geldt: je moet er tijdens het vervoer, het werk en het opruimen zorgvuldig mee omgaan!

Figuur 2: Vervoer het gereedschap altijd zonder dat je jezelf of anderen kunt bezeren!	
Figuur 3: Gebruik een kruiwagen of een gereedschapskist, zodat scherpe onderdelen jezelf of anderen niet kunnen verwonden.	
Figuur 4: Gereedschap ruim je na gebruik schoon en overzichtelijk op.	

Vraag
Welke gereedschappen zijn handgereedschappen?
A.	schop, boormachine, snoeischaar, hark
B.	hark, hogedrukspuit, schop, snoeischaar
C.	schop, hark, snoeischaar, schoffel
D.	schoffel, hark, boormachine, hogedrukspuit
Handgereedschap
Er is heel veel handgereedschap in verschillende vormen. Bijvoorbeeld met een korte en een lange steel. Kies altijd gereedschap met een steellengte die bij je eigen lengte past, anders krijg je lichamelijke klachten. De steel, liefst van essenhout, moet ook droog en glad zijn. Dat voorkomt blaren en splinters. De vorm van gereedschappen zegt vaak iets over het gebruik. Kies altijd gereedschap dat past bij het werk. Een plantschopje met een korte steel gebruik je voor het verplanten van kleine planten. Met een spade kun je spitten en een panschop (of bats) gebruik je om zand, grond of grint te verplaatsen. Ten slotte zijn de gereedschappen er in diverse uitvoeringen. Wanneer je gereedschap veel gebruikt, is het verstandig een goede kwaliteit roestvrijstaal aan te schaffen in plaats van snel roestend, goedkoper ijzer.

Figuur 5: Essenhout is een harde en veerkrachtige houtsoort en daarom erg geschikt voor stelen van gereedschap.	
Figuur 6: De lengte van je been van hak tot op je heup is de juiste lengte voor de steel van een schop.	
Figuur 7: Gereedschap van een goede kwaliteit staal gaat lang mee en werkt prettig, omdat het staal niet snel bot wordt.	
Vraag
Waarom is het belangrijk om handgereedschap te gebruiken met de juiste steellengte?
A.	Dan wordt het gereedschap gebruikt waar het voor bedoeld is.
B.	Dan voorkom je lichamelijke klachten.
C.	Dan gaat het gereedschap langer mee.

Mechanisch gereedschap
Als hovenier bewerk je vaak grote oppervlakken. Met handgereedschappen kost dat veel tijd. Veel handgereedschappen zijn er ook mechanisch. Bijvoorbeeld een spitmachine voor het omspitten van de grond, een motorische2 heggenschaar voor het snoeien van heggen en een maaimachine voor het maaien van het gras. Voor het gebruik van sommige machines in de tuin heb je een certificaat3 nodig. Een certificaat voor bijvoorbeeld een bosmaaier toont aan dat je er veilig en verantwoord mee kunt werken. Algemeen geldt voor het werken met mechanisch gereedschap dat je ouder dan 16 jaar moet zijn. Ook moet je eerst goed met handgereedschap kunnen omgaan om ook met mechanisch gereedschap een goede kwaliteit te kunnen leveren.

Figuur 8: Met mechanisch gereedschap is het werk sneller klaar dan met handgereedschap.	
Figuur 9: Machines zijn zo ontworpen dat je er ook op lastige plekken mee kunt werken.	
Figuur 10: Voor het werken met een bosmaaier heb je een certificaat nodig.	
Vraag
Waarom moet een hovenier certificaten behalen voor het werken met bepaalde tuingereedschappen?
A.	Dan slijt het tuingereedschap minder.
B.	Dan kunnen grote oppervlakken sneller bewerkt worden.
C.	Een certificaat toont aan dat hij veilig en verantwoord met mechanisch tuingereedschap kan werken.
D.	Een certificaat toont aan dat hij een goede hovenier is.
Onderhoud van gereedschap
Goed onderhoud van gereedschap zorgt ervoor dat het gereedschap langer meegaat en dat je er prettig mee kunt werken. Voorbeelden van onderhoud:
•	schoonmaken; vuil gereedschap kan ziektes overbrengen van de ene op de andere plant, daarom maak je gereedschap schoon met een borstel en afwasmiddel of wasbenzine;
•	droog maken; nat gereedschap dat op de vloer ligt, kan roesten en snel bot worden;
•	controleren op beschadigde onderdelen;
•	scherp maken door slijpen/wetten met een vijl/wetsteen; bot gereedschap werkt niet prettig en beschadigt planten;
•	oliën; gereedschap dat een tijdje niet gebruikt wordt, voorzie je van een laagje olie.
•	
•	Figuur 11: Door goed onderhoud houd je prettig en scherp gereedschap om mee te werken.	•	
•	Figuur 12: Rondslingerend gereedschap gaat snel roesten en gaat kapot.	•	
•	Figuur 13: Draaiende onderdelen moeten regelmatig ingevet worden om slijtage te voorkomen.	
Vraag
“Tijd is geld”, zegt een hovenier en hij besluit zijn gereedschap niet te onderhouden. Is dat een verstandige beslissing?
A.	Ja, dan kan hij langer bij klanten werken en meer verdienen.
B.	Ja, het gereedschap slijt toch wel, met of zonder onderhoud.
C.	Nee, het werken met stomp en gebrekkig gereedschap kost veel tijd.
D.	Nee, het gereedschap wordt minder waard.